Tuż po uruchomieniu komputera BIOS płyty głównej rozpoczyna serię krótkich testów. Mają one na celu sprawdzenie poprawności funkcjonowania poszczególnych części komputera, niezbędnych do jego uruchomienia: płyty głównej, procesora, pamięci, karty graficznej, i dysków twardych. Po wykryciu ewentualnych usterek użytkownik jest poinformowany za pomocą komunikatów wyświetlanych na ekranie bądź sygnałów dźwiękowych. Testy te noszą nazwę POST (ang. Power-On Self Test) i stanowią nieocenioną pomoc przy szukaniu przyczyn awarii peceta. Wystarczy odpowiednio zinterpretować komunikaty wyświetlane na ekranie i sygnały dźwiękowe.
1. Dźwiękowe sygnały błędu
Jeżeli komputer ma bardzo poważny problem z uruchomieniem się i nie jest w stanie wyświetlić nawet pierwszego ekranu startowego, komunikaty o awariach przybierają postać serii pisków wydobywających się z głośnika. Różnią się one w zależności od rodzaju BIOS-u (Award czy Phoenix) wykorzystywanego w płycie głównej. Jeśli w jej dokumentacji producent nie umieścił odpowiedniej tabeli tłumaczącej określony ciąg dźwięków, nie mamy szansy na to, by szybko się dowiedzieć, co dolega komputerowi. Gdy komputer nie działa, nie da się tego sprawdzić w internecie. Z kolei w instrukcjach płyt głównych tabele z kodami błędów zamieszczane są bardzo rzadko. Błędy sygnalizowane dźwiękami są zazwyczaj bardzo poważne, jednak zdarzają się wyjątki. Jeśli informują o awarii pamięci, wiadomo, że trzeba wymienić moduły lub spróbować je wymontować, oczyścić z kurzu i od nowa zamontować. Jeśli dźwięki wskazują na awarię karty graficznej, również nie pozostaje nic innego, jak wymienić grafikę, ale wcześniej można ją wyjąć i ponownie zamontować w gnieździe. BIOS-y mają przewidziane kody błędów także dla niektórych awarii procesora. Niestety, praktycznie wszystkie pozostałe awarie dotyczą płyty głównej, a jej wymiana oznacza ponowne złożenie całego komputera.
2. Komunikaty o błędach wyświetlane na ekranie
Drugą kategorią błędów raportowanych przez BIOS są słowne komunikaty wyświetlane na ekranie podczas startu komputera. Zwykle pojawiają się tam informacje o pozytywnym przejściu kolejnego testu POST czy prawidłowym wykryciu napędów. Jednak zdarza się, że na ekranie pojawia się komunikat o błędzie. Dotyczy on najczęściej awarii, która nie uruchamia całkowicie komputera, ale któryś z komponentów (np. stacja dyskietek, klawiatura) nie działa. Przyjrzyjmy się zatem różnym komunikatom o błędach, tak abyś w razie wystąpienia awarii wiedział, na co zwrócić uwagę przy próbie reanimacji peceta. Błędy dotyczą dysku twardego, napędu optycznego, stacji dyskietek czy klawiatury. Można je rozwiązać zawsze na dwa sposoby: sprawdzić konfigurację BIOS-u lub otworzyć obudowę komputera i sprawdzić połączenia między komponentami.
Błędy w BIOS-ach Phoenix
Diskette drive A error– błąd dotyczy stacji dyskietek, najprawdopodobniej wypięła się taśma podłączeniowa.
Fixed Disk 0/Disk 1 Failure – wykryto błąd nadrzędnego lub podrzędnego dysku twardego (master lub slave), należy poprawić konfigurację zworek lub taśmę podłączeniową.
Fixed Disk Contoller Failure – BIOS nie może znaleźć lub zainicjować dysku twardego. Rozwiązanie problemu jak poprzednio.
Keyboard error – błąd związany z klawiaturą, być może wypięła się wtyczka.
System cache error – Cache disabled – w BIOS-ie została wyłączona pamięć podręczna procesora.
System battery is dead – Replace and run Setup – wyczerpała się bateria na płycie głównej podtrzymująca pamięć CMOS. Trzeba ją wymienić.
Błędy w BIOS-ach Award
BIOS ROM checksum error – System halted – błąd sumy kontrolnej BIOS-u, zdarza się po jego błędnej aktualizacji. Wgraj starszą wersję BIOS-u.
CMOS battery failed – zużyła się bateria na płycie głównej. Trzeba ją wymienić na nowa.
CMOS checksum error – Defaults loaded – BIOS załadował swoje ustawienia domyślne, co również może być związane z awaria baterii podtrzymującej dane pamięci CMOS.
Floppy disk(s) fail – błąd dotyczy stacji dyskietek. Trzeba poprawić taśmę podłączeniową.
Hard disk install failure – BIOS nie może zainicjować dysku twardego. np. oba napędy ustawione są jako master. Należy wtedy przestawić zworkę na jednym z dysków. Powodem może być też wysunięcie się taśmy.
Primary/Secondary master/slave hard disk fail – błąd dysku twardego na pierwszym lub drugim kanale IDE, skonfigurowanego w trybie nadrzędnym lub podrzędnym. Przyczyna i rozwiązanie – jak poprzednio.
Memory test fail – błąd podczas testu pamięci. Być może nie ma dobrego kontaktu elektrycznego, więc trzeba ten kontakt poprawić. Można też przełożyć moduł do innego gniazda pamięci.
Keyboard error or no keyboard present – błąd związany z klawiaturą, najprawdopodobniej wypięła się wtyczka.
Źródło: PCFORMAT 2/2007
Pytania, uwagi, sugestie proszę kierować na PW lub email.